Gulasz czorsztyński to jednogarnkowa potrawa góralska wywodząca się z Czorsztyna w Pieninach; wyglądem przypomina gęstą zupę z kawałkami mięsa, kapusty i kopytek o brunatno-czerwonej barwie.
Przepis na gulasz czorsztyński
Składniki (4 porcje)
- 1,2 kg baraniny (ew. łopatka wieprzowa)
- 150 g smalcu do smażenia
- 3 cebule + 3 ząbki czosnku
- 1,5 kg kapusty białej
- 300 g kapusty kiszonej
- 1 kg ziemniaków (na kopytka)
- 1 jajko + 350 g mąki pszennej (do kopytek)
- zasmażka: 3 łyżki masła + 2 łyżki mąki
- przyprawy: 0,2 dkg ostrej papryki, 5 ziaren ziela angielskiego, 2 liście laurowe, sól, pieprz
Przygotowanie krok po kroku
- Obsmaż mięso – pokrój w kostkę, oprósz solą i rumień na rozgrzanym smalcu.
- Duś do miękkości – podlej wodą (ok. 1,5 l) i gotuj pod przykryciem 60-90 min.
- Ugotuj kapusty – białą i kiszoną gotuj osobno, aż zmiękną; odcedź.
- Połącz składniki – do mięsa dodaj kapusty oraz podsmażoną cebulę.
- Zasmażka – rozpuść masło, wsyp mąkę, zrumień i wymieszaj z gulaszem; dopraw czosnkiem, papryką, zielem, liściem, pieprzem i solą.
- Kopytka – ziemniaki przeciśnij przez praskę, dodaj mąkę i jajko, zagnieć ciasto, formuj wałki, krój na kluski i gotuj 2-3 min od wypłynięcia.
Finał – wrzuć kopytka do gulaszu, zagotuj 5 min, aby smaki się przegryzły; podawaj w żeliwnym kociołku lub glinianej misie.
Historia i ciekawostki o gulaszu czorsztyńskim
Od pasterzy do blogerów
- Nazwa potrawy nawiązuje do strażnicy Czorsztyn leżącej przy dawnym węgierskim szlaku handlowym z Budy do Krakowa, skąd przywędrowała ostra papryka.
- Starsi mieszkańcy wspominają, że gulasz gotowano codziennie już w latach 50.–60. XX w. jako tani i pożywny obiad.
- W 1960-tych Koło Gospodyń Wiejskich w Czorsztynie spisało pierwszą ujednoliconą recepturę, która dziś krąży w lokalnych publikacjach i na blogach kulinarnych.
Wyróżnienia i ochrona
- 7 maja 2020 r. danie zostało wpisane na Listę Produktów Tradycyjnych w kategorii „Gotowe dania i potrawy”
- 10 sierpnia 2019 r. zdobyło I miejsce w półfinale „Bitwy Regionów” w Czorsztynie, wygrywając z dziesięcioma innymi potrawami.
- W sierpniu 2023 r. gulasz był bohaterem filmu promującego turystykę kulinarną realizowanego w ramach projektu Towarzystwa Turystów Przyrodników i Krajoznawców.
Dzisiejsza popularność gulaszu czorsztyńskiego
Potrawa regularnie pojawia się na jarmarkach nad Jeziorem Czorsztyńskim, w restauracjach serwujących kuchnię pienińską oraz w internetowych zestawieniach regionalnych dań, gdzie poleca się ją zwłaszcza turystom szukającym autentycznych smaków Małopolski.
